1.Trang trí nội thất với không gian kiến trúc.
Nhu cầu về trang trí thiết kế nội thất ngày càng cao và cấp thiết trong kiến trúc đáp ứng nhu cầu vật chất và văn hóa tinh thần của con người đương đại trước sự phát triển của cuộc sống.
Trước đây, điều kiện kinh tế, nhu cầu thụ hưởng và mức sống còn hạn chế, trừ một số ít nguời có điều kiện về kinh tế và tiếp xúc nhiều bên ngoài, đại đa số người dân tích cóp tài chính suốt thời gian dài làm việc, mong mỏi xây dựng được căn nhà làm nơi ăn chốn ở, do vậy việc xây dựng hoàn tất chỉ dừng lại ở mức xây dựng cơ bản với các vật liệu phủ, ốp lát đơn thuần. Rất nhiều công trình nguời dân tự mò mẫm sao chép, cóp nhặt về hình thức mà không cần sự tham gia của các kiến trúc sư, nhà thiết kế, dẫn đến sự hỗn loạn về hình thức kiến trúc, không gian ở bên trong không được phân chia chức năng sử dụng hợp lý cũng như những đầu tư cần thiết về trang thiết bị nội thất. Các công trình công cộng cũng trong tình trạng tương tự, chỉ những công trình có nguồn vốn đầu tư liên doanh với nước ngoài thì được thiết kế xây dựng hoàn thiện bởi những công nghệ và vật liệu hiện đại, còn lại phần lớn công trình chỉ hoàn thiện phần xây dựng cơ bản sau đó lắp ghép các thiết bị đồ đạc cho mục đích sử dụng thực tế.
Hiện nay, kinh tế phát triển trình độ nhận thức và nhu cầu cải thiện điều kiện sống ngày một bức thiết. Trong kiến trúc xây dựng, những quy chuẩn nhà nước buộc các công trình phải có thiết kế từ các kiến trúc sư và các đơn vị có chức năng. Các lý do trên đã thúc đẩy làm thay đổi quan điểm về nhu cầu xây dựng công trình không chỉ ở mà phải đạt tiện nghi tối đa, đáp ứng mọi nhu cầu về công năng thẩm mỹ và công năng tinh thần của nguời sử dụng. Đầu tư chi phí cho phần trang trí nội thất dần chiếm nhiều kinh phí hơn xây dựng cơ bản công trình. Trong tương lai việc trang trí thiết kế nội ngoại thất công trình là bắt buộc, như vậy nhu cầu trang trí nội thất là rất lớn và cấp thiết, liệu ngành trang trí thiết kế nội thất có thể lớn mạnh, phát triển và đáp ứng kịp thời nhu cầu này của xã hội không?
Trong quá trình hội nhập với kinh tế thế giới, chúng ta sẽ tiếp nhận nhiều công nghệ xây dựng và sản xuất vật liệu tân tiến hiện đại, nguồn vật liệu phong phú với giá thành cạnh tranh, do vậy người tiêu dùng càng có nhiều cơ hội tiếp cận sử dụng để nâng cao chất lượng không gian sống của mình.
2. Nhu cầu về trang trí thiết kế nội thất
Ngày nay, cuộc sống vật chất và tinh thần trên mặt bằng chung xã hội ngày một tiến bộ, không chỉ đáp ứng những nhu cầu cơ bản, con người còn muốn được hưởng thụ chất lượng nhiều và cao hơn từ cuộc sống, nghệ thuật và mỹ thuật trở nên không thể thiếu bên cạnh các nhu cầu vật chất và tinh thần của con người như ăn, ở, mặc, đi lại, văn hóa, giải trí, sức khỏe, học tập, phát triển… do vậy, tất yếu vai trò của nghệ thuật và mỹ thuật ngày một quan trọng, có nhu cầu rất lớn trong mọi lĩnh vực của cuộc sống, nhất là trong kiến tạo môi trường sống cho con người.
Mỹ thuật cổ truyền dân tộc đã để lại cho chúng ta những hợp thể kiến trúc, nghệ thuật trang trí và tạo hình. Kiến trúc mà không có mỹ thuật cũng như mỹ thuật không có cuộc sống thì không thể tồn tại, vươn lên và phát triển. Cái đẹp của nghệ thuật tạo hình và mỹ thuật trang trí thông qua kiến trúc – trang trí thiết kế nội thất, nghệ thuật điêu khắc, hội họa và trang trí phát huy tiếng nói của mình, hòa hợp trong hợp thể chung, qua đó thể hiện những giá trị nội dung và nghệ thuật với tư tưởng nhân văn thời đại, được khai thác và kế thừa trong tương lai. Mỹ thuật truyền thống, nghệ thuật tạo hình, trang trí tham gia rất chặt chẽ vào quá trình kiến tạo môi trường, không gian sống của con người, nghệ thuật điêu khắc, tượng đài, chạm khắc, phù điêu, tranh trang trí, tranh ghép, tranh khắc…với các thủ pháp ước lệ, tượng trưng, cách điệu … luôn đắc dụng và hiệu quả trong kiến trúc và trang trí nội ngoại thất. Nội thất thường được dùng điêu khắc (tượng tròn), trang trí (tranh vẽ) với các đề tài cung đình, tôn giáo hay đời thường, ngoại thất với tượng tròn, phù điêu đắp phía ngoài… qua đó, cho thấy kiến trúc – tạo hình – trang trí gắn bó mật thiết với nhau để biểu đạt phong cách và vẻ đẹp của mình.
3. Hiện trạng trang trí thiết kế nội thất Việt Nam
Về chuyên ngành, từ trước đến nay trang trí thiết kế nội thất vẫn ít được nhắc đến trong kiến trúc, chỉ được xem như là một thành tố của kiến trúc mặc dù các kiến trúc sư không phải ai cũng có thể đi sâu, hiểu tường tận và thiết kế được những không gian sống cụ thể, đáp ứng được công năng, thẩm mỹ của từng đối tượng sẽ sống và thụ hưởng không gian ở bên trong công trình kiến trúc ấy hơn các họa sĩ làm trang trí nội thất vốn còn non trẻ chưa đủ khẳng định vị trí của mình. Đó còn là những thách thức lớn và hạn chế mà đến nay, trang trí thiết kế nội thất vẫn chưa có chỗ đứng đúng tầm của mình.
Trang trí nội thất thường tạo lập không gian bên trong cách phù hợp với kiến trúc bên ngoài công trình. Phân loại dưới đây được nhận định trên cơ sở của hình thức và phong cách kiến trúc đang phổ biến ở một số thể loại công trình nhà tiêu biểu như biệt thự, nhà phố, nhà ở cao tầng:
- Nệ cổ, giả cổ
- Kế thừa và chọn lọc những đặc tính truyền thống.
- Kế thừa và phát triển trên cơ sở hiện đại và truyền thống.
- Phong cách hiện đại
- Hình thức khác – tự do tự phát
Xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập trên cơ sở phát huy bản sắc của mỗi dân tộc, quốc gia, các công trình kiến trúc và trang trí nội thất ở Việt Nam có xu hướng quay trở về với truyền thống dân tộc, từ hình thức trang trí, sắp đặt không gian, đồ đạc, chất liệu ánh sáng và màu sắc, hòa nhập vào thiên nhiên … Tuy nhiên chưa đủ để tạo nên phong cách đặc trưng cho một không gian ở Việt hiện đại. Đấy là nhiệm vụ, gánh nặng mà những lớp họa sĩ thiết kế trang trí nội ngoại thất kế cận phải gánh vác trong tương lai.
4. Xu hướng phát triển của ngành trang trí thiết kế nội thất.
Trang trí nội thất sẽ ngày một phát triển mạnh theo nhịp độ phát triển của kiến trúc, dựa theo tiêu chí của các yếu tố: kết cấu, công năng, thẩm mỹ… theo quan niệm nhận thức (thẩm mỹ), điều kiện kinh tế… Tầm quan trọng của trang trí nội thất đối với công trình cũng như mức độ đầu tư về trang trí và thiết bị nội thất đang chiếm tỉ lệ ngày một lớn.
Hình thức biểu hiện trong trang trí vẫn dựa trên một số hình thức đã hình thành từ trước đến nay đó là nệ cổ, giả cổ hoặc ngoại lai hoặc kế thừa và chọn lọc những đặc tính truyền thống, kế thừa và phát triển trên cơ sở hiện đại và dân tộc.
Kế thừa và phát triển trên cơ sở vừa hiện đại vừa dân tộc cũng là một xu hướng lớn để phù hợp với hoàn cảnh và cuộc sống hiện đại. Bản sắc dân tộc luôn có nhu cầu tiếp nhận và vận động đều phát triển. Những tiến bộ của khoa học kỹ thuật và công nghệ trong lĩnh vực vật liệu và thi công công trình sẽ tác động nhiều vào quá trình này. Tuy nhiên, sẽ có những mặt hạn chế vì sẽ ít dần những tác phẩm nghệ thuật – mỹ thuật thể hiện bằng phương pháp thủ công truyền thống. Ví như các sản phẩm từ tranh sơn mài cho đến hàng gia dụng và đồ đạc bằng gỗ phủ sơn đều theo công nghệ hiện đại giả sơn mài, tuy phù hợp với việc sản xuất hàng loạt nhưng chất lượng lại không cao và giá trị nghệ thuật cũng vì thế mà giảm sút đi. Sự lạm dụng thiếu sàng lọc, cân nhắc các tác phẩm mỹ thuật hoặc chiều theo những yêu cầu thị hiếu hạn chế của chủ công trình đôi khi làm không gian bị loãng hoặc quá ôm đồm dẫn đến sự rối rắm trong nội thất đang khá phổ biến trong thời buổi cơ chế thị trường, do vậy việc phát triển ngành thiết kế và tư vấn thiết kế nội thất sẽ giúp nhà thiết kế và người sử dụng khắc phục vấn đề này.
Việc đào tạo trang trí nội ngoại thất đang phát triển rất nhanh, để đáp ứng nhu cầu thiết kế và tư vấn trang trí nội ngoại thất công trình của xã hội, hiện đang thu hút rất đông sinh viên tham gia đăng ký vào ngành học tiềm năng này trong các trường đại học có mở khoa mỹ thuật công nghiệp – ngành đào tạo thiết kế nội thất, nhất là trên điạ bàn thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, nếu không có sự đầu tư xây dựng chương trình giảng dạy tiên tiến, có hệ thống, đội ngũ giáo viên chuẩn mực với đầy đủ kiến thức và bản lĩnh nghề nghiệp, đồng thời định hướng chiến lược phát triển lâu dài thì chất lượng đào tạo sẽ không cao, không thể đào tạo được những nhà thiết kế giỏi đủ sức hình thành phong cách tiêu biểu, thể hiện bản sắc kiến trúc dân tộc Việt Nam, và đáp ứng kịp nhu cầu ngày càng nhiều của xã hội, cũng như sự phát triển, lớn mạnh cho ngành trang trí thiết kế nội thất Việt Nam.
ĐÀO TẠO CHUYÊN NGÀNH VỀ MỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP :
Ngoài các môn học chung như họa hình, nghệ thuật ảnh, nghệ thuật ấn loát…., tùy từng trường, ngành này còn đào tạo chuyên sâu ở các ngành: Thiết kế tạo dáng: thiết kế khối, tạo dáng trang trí…
Thiết kế nội thất: thiết kế điện dân dụng, thiết kế nội thất nhà ở, kiến trúc nội thất, nội thất công trình công cộng, nội thất văn phòng.
Đồ họa: thiết kế điện dân dụng; đồ họa công thương, đồ họa văn hóa, đồ họa vi tính… SV tốt nghiệp có thể thiết kế mẫu mã công nghiệp, các mô hình nội ngoại thất. Làm việc ở các phòng thiết kế mẫu mã sản phẩm công ty, các nhà máy sản xuất, kinh doanh mặt hàng trang trí nội thất, vật liệu xây dựng, làm chuyên viên tư vấn ở các Trung tâm tư vấn mẫu mã công nghiệp.
Nghề thiết kế cung nhiều mà cầu cũng nhiều, nhưng cung cầu đang không gặp nhau, vì căn bệnh trầm kha của ngành đào tạo: học không ứng với hành.
Hiện tại, ở một số nước phát triển các mô hình đào tạo design rất phong phú nhưng tiếp nhận như thế nào, đi theo hướng nào để áp dụng, mở rộng tại VN thì chưa có ai ngồi tính. Ai cũng biết vấn đề đào tạo design ở nước ta đang có nhiều hạn chế nhưng cái quan trọng nhất không phải vì ta quá nghèo như xưa mà nằm ở chỗ chưa có phương hướng phù hợp, nói thì hay nhưng khâu thực hiện thì chưa được – giống như một căn bệnh trầm kha bấy lâu ai cũng biết là giữa học và hành, giữa lý luận và thực tiễn lúc nào cũng khác xa nhau. Vì thế mà ngành thiết kế nội thất vẫn còn là một dấu chấm hỏi lớn tại xã hội Việt Nam.
nguồn: http://thiet-ke-noi-that.net/post/2011/09/16/Hoc-thiet-ke-noi-that-tai-Viet-Nam.
